Πέμπτη 1 Απριλίου 2004:
Ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και κατάθεση τελικού σχεδίου

Στις 00.40 άρχισε η τελετή που οργάνωσαν τα ΗΕ στο Μπούργκενστοκ, στην παρουσία όλων των πλευρών, για ολοκλήρωση των συνομιλιών για το Κυπριακό. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν επέδωσε στις εμπλεκόμενες πλευρές στο Κυπριακό το τελικό σχέδιο για συνολική λύση στο Κυπριακό, που σύμφωνα με τη συμφωνία της Νέας Υόρκης θα τεθεί σε δημοψήφισμα στις 24 Απριλίου.

Αλβαρο ντε Σότο - "Στα χέρια του λαού..."
Στους πολιτικούς ηγέτες εναποθέτει τις ελπίδες του ο Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό Αλβαρο ντε Σότο, έτσι ώστε το σχέδιο Ανάν, που θα τεθεί σε δημοψήφισμα στις 24 Απριλίου, να γίνει αποδεκτό από το λαό.
Ο κ. ντε Σότο απηύθυνε έκκληση προς όλους να δουν το θέμα σφαιρικά και να κατανοήσουν πως το σχέδιο αυτό αποτελεί την ευκαιρία λύσης του Κυπριακού μια για πάντα, λέγοντας πως «ίσως να είναι και η τελευταία ευκαιρία».
Ερωτηθείς κατά πόσον αυτή είναι η τελευταία προσπάθεια των ΗΕ για λύση του Κυπριακού, απάντησε «μάλλον ναι», προσθέτοντας πως «δεν μπορούμε μεν να προβλέψουμε το μέλλον, αλλά πιστεύω ότι αυτή η προσπάθεια μπορεί να πετύχει. Βασίζομαι στους ηγέτες και το όραμά τους».
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο η μια από τις δύο πλευρές να απορρίψει το σχέδιο Ανάν, είπε ότι αυτό θα σημαίνει ότι δεν θέλει να συμβιβαστεί.
«Εάν δεν θέλουν να συμβιβαστούν στη βάση ενός σχεδίου που ο περισσότερος κόσμος, το Συμβούλιο Ασφαλείας, η ΕΕ, το θεωρούν έντιμο και λογικό, τότε τι να κάνουμε;», διερωτήθηκε ο κ. ντε Σότο και πρόσθεσε πως εάν απορριφθεί τότε το σχέδιο θα καταστεί άκυρο.
Σε ερώτηση πώς μπορούν τα ΗΕ να πιστεύουν ότι οι Ε/Κ θα αποδεχθούν το σχέδιο, το οποίο έρχεται σε σύγκρουση με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, ο κ. ντε Σότο απαρίθμησε σημεία του σχεδίου, τα οποία ο ίδιος θεωρεί θετικά.
«Ένας μεγάλος αριθμός στρατευμάτων θα αποσυρθεί και επίσης ένας αριθμός ατόμων, που εσείς ονομάζετε πρόσφυγες, αν και αυτός δεν είμαι σίγουρος ότι είναι ο τεχνικός όρος, θα επιστρέψει», είπε.
Εξέφρασε την εκτίμηση ότι το τελικό σχέδιο είναι διαφορετικό και βελτιωμένο, δεν περιλαμβάνει μόνιμες αποκλίσεις και πρόσθεσε πως «οι ηγέτες φέρουν τη βαριά ευθύνη να εξηγήσουν στο λαό το σχέδιο».
Σημείωσε ότι οι ηγέτες φέρουν ευθύνη "να εξηγήσουν στο λαό τις πρόνοιες του σχεδίου, τι θα κερδίσουν εάν το αποδεχθούν και τι θα χάσουν εάν δεν το αποδεχθούν. Προσβλέπω σε μια νηφάλια, υγιή και στο εξής μια πιο αντικειμενική συζήτηση του θέματος», είπε.
Ο κ. ντε Σότο εξέφρασε επίσης την άποψη πως «δυστυχώς οι άνθρωποι στην Κύπρο για δεκαετίες συνήθισαν στην εντύπωση ότι μια διευθέτηση σήμαινε κάτι άλλο από εκείνο που ήταν δυνατό να είναι στην πραγματικότητα».
Είπε ότι επρόκειτο για μια διαπραγμάτευση sui generis και πρόσθεσε πως το πραγματικό πάρε - δώσε έγινε μόνο σε μερικές περιπτώσεις.
«Το τελικό αποτέλεσμα προήλθε από διαβουλεύσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές και με τη βοήθεια της Ελλάδας και της Τουρκίας», είπε ο κ. ντε Σότο.
Πρόσθεσε πως «αν και ορισμένα σημεία του σχεδίου δεν ικανοποιούν όλους τους εμπλεκόμενους, εντούτοις είναι ένας συμβιβασμός».
Είπε ότι το τελικό σχέδιο, βγάζει τους Τ/Κ από την απομόνωση στην οποία βρισκόντουσαν αυτά τα χρόνια, και είναι σε μεγάλο βαθμό βελτιωμένο.
Έκανε λόγο για ικανοποίηση των θέσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας Τάσσου Παπαδόπουλου, κυρίως όσον αφορά τη λειτουργικότητα του νέου κράτους και τη βιωσιμότητά του.
Ο κ. ντε Σότο είπε ότι αύριο Παρασκευή θα ενημερώσει το Συμβούλιο Ασφαλείας για τις εξελίξεις, ιδιαίτερα για την αλλαγή που θα επέλθει στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Κληθείς να αναφέρει πού στηρίζει την αισιοδοξία του ότι το σχέδιο θα γίνει αποδεκτό τη στιγμή που «απορρίφθηκε από τους Έλληνες και οι Ε/Κ εξέφρασαν την απογοήτευσή τους», ο κ. ντε Σότο απάντησε: «Πρέπει να είναι πολύ γρήγοροι στο διάβασμα. Δεν ξέρω πώς κατάφεραν να το χωνέψουν. Ας πάρουν όμως λίγο χρόνο».
Κληθείς να σχολιάσει τη δήλωση του Τούρκου Πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι το σχέδιο έχει υιοθετήσει την απαίτησή του για συμπερίληψη του σχεδίου στο πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ, ο κ. ντε Σότο είπε ότι δεν θυμάται ακριβώς, για να προσθέσει «δεν θυμάμαι και δεν είμαι τόσο γρήγορος στο διάβασμα όπως τα άτομα στα οποία αναφέρθηκε ο προηγούμενος (δημοσιογράφος)».
Καταλήγοντας επεσήμανε πως υπάρχει μια αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει ενώπιον του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ένα αίτημα για ενσωμάτωση του σχεδίου και όλα όσα περιλαμβάνει, ούτως ώστε να είναι νομικά ασφαλές και λιγότερο ευάλωτο.
«Το σχέδιο έχει καταστεί περισσότερο ασφαλές νομικά από προηγουμένως στο βαθμό που δεν περιλαμβάνει πλέον μόνιμες παρεκκλίσεις», είπε ο Αλβαρο ντε Σότο.

Καραμανλής: "Δεν επιτεύχθη συμφωνημένη λύση"
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κώστας Καραμανλής δήλωσε ότι ''δυστυχώς, δεν κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί μια συμφωνημένη λύση" και ότι στον κυπριακό λαό και την πολιτική του ηγεσία ανήκει η τελική κρίση και η απόφαση.
Ο κ. Καραμανλής προέβη στη δήλωση αυτή μετά την ολοκλήρωση της τελετής επίδοσης από το ΓΓ του ΟΗΕ Κόφι Ανάν του τελικού σχεδίου για λύση του Κυπριακού.
Όπως είπε, στις συνομιλίες καταβλήθηκε προσπάθεια σε συνεργασία με την κυπριακή κυβέρνηση για βελτίωση του σχεδίου Ανάν.
Ο κ. Καραμανλής επανέλαβε πως ''στις 13 Φεβρουαρίου στη Νέα Υόρκη συμφωνήθηκε μια συγκεκριμένη και δεσμευτική για όλους διαδικασία''.
''Η κυβέρνηση τήρησε τις υποχρεώσεις που ανέλαβε η χώρα. Επιδίωξή μας ήταν να συμβάλουμε στην επίτευξη λύσης του κυπριακού προβλήματος'', είπε ο κ. Καραμανλής και πρόσθεσε ότι για το σκοπό αυτό ανταποκρίθηκε άμεσα στην ''προσωπική πρόσκληση που μου απηύθυνε ο ΓΓ του ΟΗΕ Κόφι Ανάν''.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός επανέλαβε πως ''κατά τη διάρκεια των ημερών είχαμε στενή συνεργασία με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσο Παπαδόπουλο και τα μέλη της κυπριακής αντιπροσωπείας και η προσπάθεια επικεντρώθηκε στην κατά το δυνατόν βελτίωση του σχεδίου Ανάν και κυρίως στο σεβασμό των θεμελιωδών αρχών της ΕΕ''.
''Δυστυχώς, δεν κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί μια συμφωνημένη λύση. Στον κυπριακό λαό και την πολιτική του ηγεσία ανήκει η τελική κρίση και η απόφαση'', είπε ο κ. Καραμανλής και πρόσθεσε: ''είμαι πεποισμένος ότι η απόφαση αυτή θα ληφθεί με σύνεση, υπευθυνότητα και διορατικότητα''.
Ο κ. Καραμανλής δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στις συναντήσεις που είχε με τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. ''Στις συνομιλίες αυτές επιβεβαιώθηκε η ειλικρινής διάθεσή μας να βελτιώσουμε και να ενισχύσουμε τις διμερείς μας σχέσεις'', κατέληξε ο Έλληνας Πρωθυπουργός.
Ο κ. Καραμανλής αρνήθηκε να δεχθεί ερωτήσεις από τους δημοσιογράφους λέγοντας "θα τα πούμε στην Αθήνα".

Ερντογάν: ''Κανείς δεν έχασε...''
Την πεποίθηση ότι κανείς δεν έχασε από τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, εξέφρασε σε δημοσιογραφική διάσκεψη ο Πρωθυπουργός της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μετά την τελετή παράδοσης του τελικού σχεδίου Ανάν.
Ο κ. Ερντογάν αναφέρθηκε στις προτεραιότητες που προσπάθησε η τουρκική πλευρά να διασφαλίσει με τη συμφωνία, όπως το αίτημα να καταστεί η συμφωνία που θα επιτευχθεί μέρος του Πρωτογενούς Δικαίου της ΕΕ, την ενίσχυση της διζωνικότητας, τη διασφάλιση της πολιτικής ισότητας των Τ/Κ, την εθνική ενότητα των Τ/Κ, την παραμονή των στρατευμάτων της Τουρκίας και μετά την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, την ενίσχυση των εγγυήσεων, την ενίσχυση της οικονομίας της τ/κ κοινότητας και την προστασία των δικαιωμάτων των εποίκων.
''Η προσπάθειά μας είναι'', είπε ο κ. Ερντογάν, ήταν να πάρουμε ένα αποτέλεσμα στο οποίο όλοι να κερδίσουν''.
Αναφέρθηκε επίσης στο θέμα των υπογραφών και είπε ότι επιθυμία της πλευράς του ήταν όπως το κείμενο να υπογραφόταν από τις δύο πλευρές και να υποτηριζόταν από την Ελλάδα και την Τουρκία και μετά τις υπογραφές να πάει στο δημοψήφισμα. Στο τέλος θεωρήθηκε ότι αυτό δεν ήταν αναγκαίο να γίνει και έτσι δεν υπογράφηκε, συμπλήρωσε.
Πρόσθεσε ότι η τουρκική πλευρά θα κάνει τις απαραίτητες διευθετήσεις και θα πάρει το σχέδιο αυτό εγκαίρως στην τουρκική Εθνοσυνέλευση.

"Δικαιότερη ευκαιρία" χαρακτήρισε ο Κόφι Ανάν το σχέδιο
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνη Κόφι Ανάν δήλωσε ότι το τελικό τροποποιημένο σχέδιό του για λύση του Κυπριακού είναι πολύ διαφορετικό από τις προηγούμενες προτάσεις που είχαν ενώπιόν τους τα μέρη κατά το τελευταίο έτος.
Το σχέδιο αυτό, ανέφερε, απαντά στις ανησυχίες των πλευρών και αποτελεί "την καλύτερη και δικαιότερη ευκαιρία για ειρήνη στην Κύπρο".
Είπε ότι η τελική απόφαση για το μέλλον της Κύπρου βρίσκεται πλέον στα χέρια του λαού, ο οποίος μέχρι τα δημοψηφίσματα θα προσβλέπει στους ηγέτες για καθοδήγηση.
Κάλεσε τους ηγέτες να ενημερώσουν το λαό για το σχέδιο, το οποίο ''αναπόφευκτα αποτελεί συμβιβασμό''.
''Η επιλογή δεν είναι ανάμεσα σε αυτή τη διευθέτηση και κάποια άλλη μαγική, η μυθική λύση. Στην πραγματικότητα είναι ανάμεσα σε αυτή τη διευθέτηση και τη μη διευθέτηση'', δήλωσε ο κ. Ανάν στις τέσσερις αντιπροσωπείες κατά την τελετή επίδοσης του τελικού σχεδίου του.
Απευθυνόμενος στους ηγέτες, είπε ότι έφθασε η ώρα της απόφασης και της δράσης, ενώ καλωσορίζοντας τους ηγέτες των πλευρών έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην παρουσία του Ευρωπαίου Επιτρόπου Γκούντερ Φερχόιγκεν, που όπως είπε αποδεικνύει την ισχυρή στήριξη της Ένωσης στις προσπάθειες επίτευξης λύσης.
Ο κ. Ανάν είπε ότι το τελικό κείμενο που έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, θα τεθεί σε δημοψηφίσματα, χωριστά και ταυτόχρονα, στις 24 Απριλίου, επιτρέποντας σε μια ενωμένη Κύπρο να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Μαΐου 2004.
''Η διαδικασία της διαπραγμάτευσης δεν αποτελεί ποδοσφαιρικό αγώνα. Δεν είναι ζήτημα καταγραφής αποτελεσμάτων, νικητών και ηττημένων. Προσπαθήσαμε να περιλάβουμε τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει οι πλευρές και να απαντήσουμε στις ανησυχίες τους, έτσι ώστε να δημιουργήσουμε μια κατάσταση κατά την οποία όλοι να είναι νικητές'', είπε ο ΓΓ του ΟΗΕ.
Απευθυνόμενος στους ηγέτες και τους ψηφοφόρους στις δύο κοινότητες, ο κ. Ανάν είπε ότι έχει φθάσει η ώρα για να αντιμετωπισθεί το σχέδιό του ως πακέτο στην περίοδο που διανύουν μέχρι τα δημοψηφίσματα.
Εάν μια διευθέτηση εγκριθεί στα δημοψηφίσματα του ερχόμενου μήνα, είπε ο ΓΓ, η Κύπρος θα επανενωθεί έτσι ώστε ενωμένη να ενταχθεί στην ΕΕ.
Μετά από ένα σύντομο διάλειμμα, η ελευθερία της διακίνησης θα επικρατήσει χωρίς οδοφράγματα που να μοιάζουν με σύνορα και μια νέα κατάσταση πραγμάτων θα ξεπροβάλει πολύ καλύτερα σχεδιασμένη από αυτήν του 1960 για τη διαχείριση των σχέσεων των δύο κοινοτήτων, σημείωσε.
Επισημαίνοντας κάποιες από τις πρόνοιες του σχεδίου, ο ΓΓ του ΟΗΕ ανέφερε ότι ένας σημαντικός αριθμός Ελληνοκυπρίων θα μπορέσει να επιστρέψει στις εστίες που άφησε πίσω πριν από τριάντα χρόνια και μάλιστα υπό ε/κ διοίκηση. Αλλοι, πρόσθεσε θα λάβουν αποζημιώσεις.
Αναφερόμενος στους Τουρκοκύπριους ανέφερε ότι η απομόνωσή τους τελειώνει μετά από δεκαετίες, κάποιοι ενδεχομένως να χρειαστεί να μετακινηθούν, αν και λιγότεροι από ό,τι αρκετές φορές γίνεται αντιληπτό.
Τα Ηνωμένα Έθνη, πρόσθεσε, θα ενδυναμώσουν την αποστολή τους στην Κύπρο για να βοηθήσουν την εφαρμογή της λύσης ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προσφέρει ουσιαστική οικονομική και πολιτική στήριξη.
Ο κ. Ανάν είπε ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις θα μειωθούν σημαντικά κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και θα μειωθούν κατά το ήμισυ σε επτά χρόνια από τώρα.
''Κανείς δεν λέει ότι η επανένωση θα είναι εύκολη. Ναι, θα υπάρξουν αρκετές προκλήσεις στην πορεία – αλλά το σχέδιο σάς προσφέρει τη δομή που μπορεί να σας βοηθήσει να τις αντιμετωπίσετε'', πρόσθεσε ο κ. Ανάν.
Ο ΓΓ των ΗΕ ανέφερε ότι κανείς δεν μπορεί να πει τι επιφυλάσσει το μέλλον αλλά εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι η λύση που προτείνει το σχέδιό του είναι "η καλύτερη και η δικαιότερη ευκαιρία για λύση, ευημερία και σταθερότητα που μπορεί να παρουσιαστεί".
''Υπήρξαν πολλές χαμένες ευκαιρίες στο παρελθόν. Για χάρη όλων σας και των λαών σας, σας προτρέπω να μην επαναλάβετε το ίδιο λάθος'', κατέληξε ο ΓΓ του ΟΗΕ.

Το πέμπτο σχέδιο Ανάν
Το σχέδιο, που αποτελεί την πέμπτη στη σειρά έκδοση της αρχικής πρότασης του ΓΓ του ΟΗΕ για λύση του προβλήματος, παραδόθηκε στις τέσσερις πλευρές κατά τη διάρκεια ειδικής τελετής σε ειδικά διαρυθμισμένη αίθουσα στο ξενοδοχείο όπου διαμένει ο Κόφι Ανάν, στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας.
Παρόντες στην τελετή ήταν ο Αναπληρωτής ΓΓ του ΟΗΕ για πολιτικές υποθέσεις Σερ Κίραν Πρέντεργκαστ και ο ειδικός σύμβουλος του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό Αλβαρο ντε Σότο.
Τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Τάσσο Παπαδόπουλο πλαισίωναν ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Γλαύκος Κληρίδης και ο Πρόεδρος της Βουλής Δημήτρης Χριστόφιας.
Από ελληνικής πλευράς στην τελετή παράδοσης παρέστησαν εκτός από τον Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, ο Υπουργό Εξωτερικών Πέτρος Μολυβιάτης και ο Υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης.
Στο κέντρο της αίθουσας βρισκόταν τραπέζι όπου καθόταν ο ΓΓ του ΟΗΕ, ενώ πίσω του ήταν μέλη της ομάδας του ειδικού του συμβούλου για το Κυπριακό Αλβαρο ντε Σότο.
Απέναντι από το τραπέζι του Κόφι Ανάν ήταν η τουρκική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν, τον Υπουργό Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ και τον Υφυπουργό Εξωτερικών Ουγούρ Ζιγιάλ.
Απέναντι προς τα δεξιά ήταν η ελληνική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή.
Προς τη δεξιά πλευρά υπήρχε τραπέζι που καθόταν η ε/κ αντιπροσωπεία και προς τα αριστερά η τ/κ με τους Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, Σερντάρ Ντενκτάς, Εργκιούν Ολγκιούν πίσω από τους οποίους καθόταν η αντιπροσωπεία της Βρετανίας.
Ο Επίτροπος της ΕΕ για τη διεύρυνση Γκούντερ Φερχόιγκεν βρισκόταν σε τραπέζι πίσω από την ε/κ αντιπροσωπεία.
Στην τελετή ήταν και ο Ειδικός Συντονιστής στο αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών Τόμας Γουέστον.
Στην τελετή παρέστησαν και πολλοί άλλοι από όλες τις αντιπροσωπείες.

Κυβερνητικός Εκπρόσωπος - "Δεν υπήρξε συμφωνία"
Δεν υπήρξε καμία συμφωνία επί του τελικού σχεδίου Ανάν, διευκρίνισε σε δηλώσεις του στο ΡΙΚ ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κύπρος Χρυσοστομίδης.
"Δεν υπήρξε καμία συμφωνία. Απλώς παραδόθηκε το τελικό σχέδιο του ΓΓ το οποίο και θα παραπεφθεί στα δημοψηφίσματα στις 24 Απριλίου", είπε ο κ. Χρυσοστομίδης.
Ο Εκπρόσωπος είπε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος θα προβεί σε δηλώσεις αργότερα..
Πρόσθεσε ότι η τελική μορφή του σχεδίου θα μελετηθεί σε βάθος από τον Πρόεδρο και τους πολιτικούς αρχηγούς, μόλις επιστρέψουν στην Κύπρο.
"Εξ όσων αντιλαμβάνομαι", πρόσθεσε, "θα τοποθετηθούν μετά την επιστροφή τους στην Κύπρο".